Individualisme benadrukt de morele waarde van het individu. Het omvat autonomie, het belang van vrije meningsuiting, eigen verantwoordelijkheid en meer afstandelijke relaties. Volgens Santos et al. (2017) is het individualisme de voorbije decennia met 12% toegenomen.
In het bedrijfsleven zien we echter dat ook de behoefte aan samenwerking en co-creatie groeit, omdat samenwerking cruciaal is voor groei en innovatie in een organisatie. Met andere woorden: teamwork. Sterke teams hebben en hun collectieve intelligentie benutten is cruciaal voor succes.
Een vraag die ik vaak van mijn klanten krijg, is: wat moet ik doen om een echt sterk team te bouwen?
Het voor de hand liggende antwoord is dat de belangrijkste ingrediënten voor een sterk team onder meer goed leiderschap zijn, ervaren en bekwame mensen met de hoogste IQ’s, communicatie, mensen die goed kunnen samenwerken, focus op doelen en resultaten, plezier, wederzijdse steun, structuur en duidelijkheid, en diversiteit. Dat is allemaal waar en belangrijk, maar in 2015 deed Google fundamenteel onderzoek naar de vraag: wat maakt een team sterk?
Google kwam tot de conclusie dat de allerbelangrijkste dynamiek voor een sterk team de volgende is: psychologische veiligheid.

Professor Amy Edmondson (Harvard), die de term bedacht, zegt: “Psychologische veiligheid is de overtuiging dat men niet gestraft of vernederd wordt wanneer men zich uitspreekt met ideeën, vragen, zorgen of fouten.” Met andere woorden: psychologische veiligheid laat u toe uzelf te tonen en in te zetten zonder angst voor negatieve gevolgen voor uw zelfbeeld, status of loopbaan. Het is een gedeelde overtuiging dat het team veilig is om interpersoonlijke risico’s te nemen.
Teamleden voelen zich aanvaard en gerespecteerd. Vergeet niet dat elke medewerker een uniek individu is dat erkend wil worden om zijn of haar eigen vaardigheden. En dat moet in een veilige omgeving gebeuren, want dat is de basis voor uitzonderlijke prestaties, niet alleen van de individuen, maar van het hele team.
Psychologische veiligheid is meer dan vertrouwen. Psychologische veiligheid draait om een overtuiging over een groepsnorm, vertrouwen om een overtuiging die de ene persoon over de andere heeft. Psychologische veiligheid gaat over hoe teamleden denken dat andere teamleden hen zien, terwijl vertrouwen bepaald wordt door hoe de ene persoon de andere ziet.
Bevindt u zich in psychologisch gevaar (u wordt bekritiseerd, vernederd, enzovoort), dan reageert uw brein alsof uw leven bedreigd wordt en ontstaat er een dreigingsreactie (vechten, vluchten of bevriezen). We proberen het risico te beperken dat we in een situatie belanden die het brein als bedreigend ervaart. En dat is precies wat we niet willen; we willen veiligheid, want dat leidt tot succes.
Om na te gaan of uw organisatie gezien wordt als een plek van psychologisch gevaar of van psychologische veiligheid, stelt u zich de volgende vragen:
- Voelen mensen zich op teamvergaderingen op hun gemak om vragen te stellen over dingen die ze niet weten of niet begrijpen, of om moeilijke kwesties aan te kaarten?
- Hoe reageren uw teamleden wanneer iemand een ernstige fout maakt?
- Geven en krijgen uw teamleden eerlijke feedback, ook als ze het oneens zijn?
- Worden teamleden gewaardeerd om hun vaardigheden, talenten en inzet?
Psychologische veiligheid houdt rekening met de unieke persoonlijkheid en vaardigheden van de medewerker. Die uniciteit van het individu moet gezien worden als een troef en niet als een last. Volgens Tim Clark kan het individu psychologische veiligheid op 4 niveaus ervaren: (1) erbij horen, (2) leren, (3) bijdragen en (4) uitdagen.
Hoe versterkt u psychologische veiligheid?
Hoewel psychologische veiligheid creëren in theorie eenvoudig is, blijkt het in de praktijk behoorlijk moeilijk. Hier zijn 10 belangrijke tips om mee te beginnen:
- Toon uw team dat u betrokken bent. Wees aanwezig, let op en lever een bijdrage.
- Begrijp en zorg. Ga na of uw collega’s zich veilig voelen en toon empathie.
- Behandel uw teamleden zoals zij behandeld willen worden.
- Focus op oplossingen in plaats van iemand de schuld te geven.
- Wees een rolmodel en toon wat u van de anderen verwacht.
- Sta geen negatief gedrag en negatieve opmerkingen (over collega’s) toe.
- Verwelkom out-of-the-boxdenken, nieuwsgierigheid en innovatie.
- Raadpleeg uw teamleden bij beslissingen en leg de redenering uit wanneer de beslissing genomen is.
- Moedig feedback, vragen en twijfels aan, en laat uw teamleden u uitdagen.
- Vraag de teamleden om hun energie in te zetten voor doeltreffendheid.
Er zijn nog veel meer goede praktijken om psychologische veiligheid te optimaliseren.
Ik hoop dat dit u helpt om nog succesvoller en gelukkiger te worden dan u vandaag al bent.
Neem gerust contact met me op als u meer informatie wilt of gecoacht wilt worden rond psychologische veiligheid.
Joost